Δημούλα Σαλούστρου : Δεν αμφιβάλλω για τον εαυτό μου, γιατί ποτέ δε γράφω παλεύοντας... Συνέντευξη στην Έρικα Τζαγκαράκη

2025-12-21 16:00

Η Δημούλα Σαλούστρου δεν συστήνεται εύκολα με λίγες λέξεις. Είναι από εκείνους τους ανθρώπους που, πριν ακόμη μιλήσουν για το έργο τους, σου έχουν ήδη κερδίσει την καρδιά με την απλότητά τους. Από την πρώτη στιγμή νιώθεις πως απέναντί σου έχεις έναν άνθρωπο αυθεντικό, φωτεινό, με καθαρή ματιά και λόγο ουσιαστικό.

Γνήσια Κρητικιά, περήφανη Ανωγειανή, κουβαλά μέσα της τον τόπο της όχι ως ταμπέλα, αλλά ως ανάσα. Η γραφή της μυρίζει Κρήτη, μνήμη, ρίζες και αλήθεια. Τιμά τη ντοπιολαλιά και την παράδοση χωρίς να τις εγκλωβίζει στο παρελθόν· αντίθετα, τους δίνει ζωή και προοπτική.

Η Δημούλα Σαλούστρου ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία δημιουργών που δεν γράφουν απλώς ιστορίες, αλλά ανθρώπους. Και αυτό είναι που την ξεχωρίζει. Με λόγο ευαίσθητο και ταυτόχρονα δυναμικό, συνεχίζει μια σπουδαία λογοτεχνική διαδρομή που κάνει την Κρήτη περήφανη και τον αναγνώστη συμμέτοχο.

Η παρουσία της στον χώρο των γραμμάτων δεν είναι περαστική. Είναι ουσιαστική. Και όπως όλα δείχνουν, μόλις ξεκίνησε....

 Έρικα Τζαγκαράκη

Δημούλα μου, χαίρομαι πάρα πολύ που θα τα πούμε ξανά διαδικτυακά! Θέλω, πριν ξεκινήσουμε τη συνέντευξη, να μου μιλήσεις λίγο για το καινούριο σου βιβλίο. Τους Σασμούς! Πώς καλλιεργήθηκε η ιδέα στο μυαλό σου και πώς εξελίχθηκε;

'Eρικα, καλησπέρα… Σε ευχαριστώ για τον χώρο και τον χρόνο σου… Ειδικά τον δεύτερο, που είναι το πιο πολύτιμο.Οι Σασμοί ήταν ένα έργο τόσο ολοκληρωμένο στο μυαλό μου που δεν με κούρασε καθόλου. Η επίσκεψη και η παρουσία των ηρώων ήταν τόσο έντονη που έγραφα γρήγορα για να προλάβω τα λόγια τους. Όμως, διαβάζοντάς το όλο μετά, κατάλαβα ότι ήταν κάτι σαν χρέος μου σε μια φιλία του παρελθόντος. Σε έναν μεσίτη, ο οποίος με προσέγγισε από εξακριβωμένο αγνό ενδιαφέρον κάποια στιγμή για ένα δικό μου προσωπικό θέμα πριν πάρα πολλά χρόνια και από αυτό χτίστηκε μια σχέση πολύ σεβαστή… Θα σου πω αυτολεξεί μια κουβέντα του για να καταλάβεις πόση εμπιστοσύνη και πόσο σεβασμό είχαμε ο ένας στον άλλο… «Έκανες για ετούτη τη δουλειά, μα επαέ γυναίκες δεν χωρούνε…». Όμως είχαμε και πολλές διαφωνίες. Όλα αυτά λοιπόν με βάλανε στον κόσμο τους…

Μετά τις «Λίρες» ήρθαν τα «Καλιμέντα»! Θεατρικό κι αυτό; Πότε κυκλοφόρησε; Ποια ήταν η αφορμή για να γεννηθεί και αυτό το βιβλίο;τα Καλιμέντα! Θεατρικό κι αυτό; Πες μου δυο λόγια; Πότε κυκλοφόρησε; Ποιά ήταν η αφορμή για να γεννηθεί και αυτό το βιβλίο;

Τα Καλιμέντα ήρθαν μετά από ένα όνειρο… Ένας δάσος που πήρε φωτιά… Ξύπνησα έντρομη και άρχισα να γράφω… Αυτό ήταν… Μετά όλοι οι ήρωες μαζί… Τα Καλιμέντα και τα μηνύματά τους έχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου… Μια φίλη μου έχει πει… «Τα έργα σου είναι σαν τον ελληνικό κινηματογράφο»… Έτσι ακριβώς το νιώθω κι εγώ…

Πες μου και δυο λόγια για το παραμυθάκι σου “Τα τρία αστεράκια”. Πότε κυκλοφόρησε και πώς το αγκάλιασαν μικροί και μεγάλοι;

Τα αστεράκια κυκλοφόρησαν το ’22… Από τους πρώτους ανθρώπους που το διάβασαν, η αποδοχή και η συγκίνηση ήταν μεγάλη… Αγαπήθηκαν από την αρχή… Έχουν ενέργεια, είναι έξυπνα, γλυκύτατα, περίεργα, μα και κοινωνικά αφυπνισμένα… Όλα τα αφορούν τα αστεράκια μου.

Πώς αλλάζει η «φωνή» σου όταν γράφεις για τη σκηνή σε σχέση με όταν γράφεις για παιδιά; Υπάρχει κάτι που παραμένει κοινό και στα δύο;

Ωραία ερώτηση… Στο θέατρο είμαι Ανωγειανή Κρητικιά και στο παιδικό Ελληνίδα… Κάνω αυτόν τον διαχωρισμό λόγω γραφής. Όμως και στα δύο είμαι αυτή που απλά υπακούει και καταγράφει ό,τι οι ήρωες θέλουν να μας πουν.

Αν ένα παιδικό παραμύθι σου γινόταν θεατρικό έργο, τι θα ήθελες οπωσδήποτε να διατηρηθεί και τι θα άλλαζες;

Σίγουρα δεν θα άλλαζα τα μηνύματα που περνάω. Σίγουρα όμως θα ήμουν ανοιχτή σε οποιαδήποτε σκηνοθετική παρέμβαση.

Πιστεύεις ότι τα παιδιά είναι πιο απαιτητικό κοινό από τους ενήλικες; Πώς αυτό επηρεάζει τη γραφή σου;

Τα παιδιά είναι πιο αθώα… Αυτή η αθωότητα όμως έχει απαίτηση την αλήθεια σου.

Ποιο είναι το πιο σοβαρό ή «ενήλικο» θέμα που έχεις κρύψει μέσα σε ένα παιδικό παραμύθι;

Ότι οι Έλληνες τρωγόμαστε μεταξύ μας… Μια παρατήρηση που κάνει ο Θεός γελώντας.

-Απο την παρουσίαση του βιβλίου-

Στο θέατρο οι χαρακτήρες σου ζωντανεύουν από άλλους ανθρώπους. Έχεις εκπλαγεί ποτέ από την ερμηνεία ενός ηθοποιού;

Το έργο που έχει ανέβει είναι οι «Λίρες». Έκπληξη ήταν όλη η αγάπη της ομάδας του κ. Μαστορογιαννάκη για τους ρόλους τους και τους ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό. Το συναίσθημα να βλέπεις τις σκέψεις σου να ενσαρκώνονται δεν περιγράφεται.

Όταν γράφεις για παιδιά, σκέφτεσαι περισσότερο το παιδί που ήσουν ή το παιδί του σήμερα;

Το παιδί που ταξιδεύει στον χρόνο μαζί μου, ακούραστο, παρατηρητικό, ζαβολιάρικο, τρυφερό, ξενινιασμένο — που λέμε και στην Κρήτη… Για αυτό το μοναχοπαίδι που όλοι οφείλουμε να προστατεύουμε… που αν παραμελήσουμε, είμαστε απλά ζωντανοί.

Υπάρχει κάποιο έργο ή παραμύθι που νιώθεις ότι μεγάλωσε μαζί με το κοινό του;

Ο Μικρός Πρίγκιπας

Ποια θεωρείς τη μεγαλύτερη πρόκληση στη συγγραφή για παιδιά;

Αυτό που διαβάζουν να καταφέρεις να το εντάξουν με όποιον τρόπο στην καθημερινότητά τους… Αν σηκώνουν τα μάτια στον ουρανό και ψάχνουν τα τρία αστεράκια, τότε κάτι έδωσα στην παιδική τους φαντασία… Ο εγγονός μου ρωτάει: «Θα ξανάρθουν, γιαγιά, στη Γη;» Αυτό και μόνο μου φτάνει.

Τι ρόλο παίζει το χιούμορ στα έργα σου;

Το χιούμορ στα βιβλία μου είναι ό,τι και στη ζωή μου… Απαραίτητο.

Ποια ερώτηση θα ήθελες να σου κάνει ένα παιδί μετά από μια παράσταση ή την ανάγνωση ενός βιβλίου σου;

Την ερώτηση μού την έκανε ένα παιδί στα Ανώγεια. «Μα, κυρία, ήρθαν όντως στη Γη;» Η απάντησή μου… «Μα αν δεν έρχονταν και δεν γινόταν όλο αυτό, θα ήμουν εγώ εδώ;» «Ναι», σωστά, η δική της… Στο παιδικό μυαλό η συζήτηση ήταν σαν επιβεβαίωση.

Ποια στιγμή της συγγραφικής διαδικασίας σου δυσκολεύει περισσότερο: η αρχή ή το τέλος;

Αυτό που δεν αντέχω καθόλου είναι η ώρα της φιλολογικής επιμέλειας. Όσο γράφω σε χαρτί με το στυλό μου, είναι όλα απόλαυση.

Αν τα έργα σου μπορούσαν να σου μιλήσουν, τι νομίζεις ότι θα σου ζητούσαν;

Να ζωντανέψουν. Αυτό φυσικά δεν είναι στο χέρι μου. Το αφήνω στον Θεό να βρουν τον δρόμο τους.

Έχεις «προδώσει» ποτέ έναν χαρακτήρα σου για χάρη της ιστορίας;

Όχι, κανένα δεν έχω προδώσει… Όπως με επισκέπτεται, έτσι τον καταθέτω.

Πότε αποφασίζεις ότι μια ιδέα αξίζει να συνεχιστεί;

Τα τρία αστεράκια θέλουν να ξανάρθουν. Άσε που θέλουν να ξαναφάνε μαλλί της γριάς. Δε μπορώ να τους το χαλάσω.

Η έμπνευση για εσένα έρχεται περισσότερο από την παρατήρηση ή από τη σιωπή;

Υποσυνείδητη παρατήρηση και καταγραφή με ατελείωτες ώρες σιωπής.

Αν έπρεπε να αποσύρεις ένα έργο σου, ποιο θα ήταν και γιατί;

Θα ήταν σαν να σκότωνα τους ήρωές μου. Για κανέναν λόγο δε θα το ’κανα.

Πότε νιώθεις ότι ένα κείμενο δεν σου ανήκει πια;

Όταν το παραλάβει μια θεατρική ομάδα… Εκεί δε μου ανήκει.

Πιστεύεις ότι ο συγγραφέας οφείλει να δίνει απαντήσεις ή να αφήνει ερωτήματα ανοιχτά;

Όταν έχω απαντήσεις, σίγουρα θα τις δώσω. Αλλά πιστεύω ένας συγγραφέας είναι πάντα μυστήριο. Όσες ερωτήσεις και να απαντήσει, δε θα καλύψει κανένα.

Αν δεν μπορούσες να χρησιμοποιήσεις λέξεις, ποιον άλλο τρόπο αφήγησης θα διάλεγες;

Σίγουρα μόνο με γράμματα και λέξεις θα αφηγούμαι… Δε νομίζω να τα καταφέρω σε κάτι άλλο.

Πότε κατάλαβες για πρώτη φορά ότι η γραφή δεν ήταν απλώς ένα ενδιαφέρον, αλλά ανάγκη;

Παραμονή Αγίου Πνεύματος του ’19. Όταν ήρθαν οι πρώτοι μουσαφίρηδες από τις Λίρες. Εκεί είπα: «Τους οφείλω μια στέγη».

Υπάρχει κάποια εμπειρία από την παιδική σου ηλικία που επιστρέφει συχνά στα έργα σου, ακόμη κι αν αλλάζει μορφή;

Όχι κάτι συγκεκριμένο.

Τι σε βοηθά να συνεχίζεις να γράφεις στις στιγμές που αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου;

Δεν αμφιβάλλω για τον εαυτό μου, γιατί ποτέ δε γράφω παλεύοντας… Γράφω μονάχα όταν όλοι αυτοί μπαινοβγαίνουν στη φαντασία μου και έχουν πια ολοκληρωθεί σαν προσωπικότητες. Τότε πια δε χωράει αμφιβολίες. Είναι αυτοί και είναι έτοιμοι να εκτεθούν.

Ποιο κομμάτι του εαυτού σου πιστεύεις ότι αποκαλύπτεται περισσότερο μέσα από τα κείμενά σου;

Το κομμάτι που θέλει δικαιοσύνη, αλήθειες, αγάπη.

Αν μπορούσες να μιλήσεις στον εαυτό σου πριν γράψει το πρώτο του έργο, τι θα του έλεγες;

Θα του ’λεγα σίγουρα… Πας καλά; Δεν έχεις δει δέκα θεατρικές παραστάσεις στη ζωή σου και θες να γράψεις θέατρο.
Άσε που δε βλέπω ούτε τηλεόραση… Άστο, αυτό δε μπορώ ούτε εγώ να το απαντήσω… Είπαμε πριν… Έτσι πρέπει να συμβαίνουν.

Θα έγραφες κάποια στιγμή ένα μυθιστόρημα;

Ναι, υπάρχει κάτι… Πρέπει όμως να έχω χρόνο να μπορώ να πάω στην Καστοριά. Σίγουρα θα γίνει όμως.

Γιατί στην Καστοριά;

Το βιβλίο το έχω στο μυαλό μου ολοκληρωμένο… Οι ήρωες, η υπόθεση, τα πάντα… Θέλω μονάχα πληροφορίες για την πόλη και για κάτι που δεν θα αναφέρω, έτσι για το σασπένς… Είναι αυτό που μου είπες, αν οι συγγραφείς έχουμε μυστήριο… Ναι, έχουμε.

Στην προηγούμενη συνέντευξη που μου είχες παραχωρήσει στην τελευταία ερώτηση σου είχα ζητήσει να μου πεις  αν έπαιρνες εσύ αυτή την συνέντευξη από την Δημούλα Σαλόυστρου ,τι θα ρωτούσες που πιθανόν δεν ρώτησα εγώ, και μου είχες απαντήσει «Θα με ρωτούσα αν ευχαριστήθηκα τη συνέντευξη;» Λοιπόν για πες μου τώρα…Την ευχαριστήθηκες και αυτή την φορά; Θα ήθελες να συμπληρώσεις κάτι;

Έρικα, για μια ακόμα φορά ευχαριστήθηκα να απαντώ στις ερωτήσεις σου. Εισέπραξα ότι αυτό που κάνεις το αγαπάς αληθινά. 

Σ’ ευχαριστώ που δέχτηκες να μου παραχωρήσεις αυτή τη διαδικτυακή συνέντευξη. Πριν κλείσουμε, θα ήθελα να μου πεις ευχές για τα Χριστούγεννα και το νέο έτος με τον δικό σου ξεχωριστό τρόπο!

Εύχομαι σε όλο τον κόσμο καλές γιορτές, υγεία και λιγότερη άσκοπη χρήση κινητού… Να κοιτάμε τουλάχιστον ευθεία… όχι άλλο σκυμμένοι και υποδουλωμένοι σε οτιδήποτε.

Διαβάστε επίσης την συνέντευξη της Δημούλας Σαλούστρου το 2022 με αφορμή τις Λίρες της! 

Συζητώντας με την Δημούλα Σαλούστρου - Συνέντευξη στην Έρικα Τζαγκαράκη

Το profile της Δημούλας Σαλούστρου στο Facebook 
www.facebook.com/demi.saloustrou

Συνέντευξη : Έρικα Τζαγκαράκη

Πίσω